Vào ngày 27 tháng 5, ngày mà đội tuyển bóng đá nam Nhật Bản chính thức công bố số áo cầu thủ tham dự World Cup 2026 tại Mỹ, Canada và Mexico, còn có một sự kiện quan trọng khác đối với bóng đá Nhật Bản được xác nhận. Chủ tịch Hiệp hội Bóng đá Nhật Bản Miyamoto Tsuneyasu tuyên bố công khai tại Tokyo rằng AFC và UEFA đã đạt được thỏa thuận về việc công nhận có điều kiện bằng huấn luyện cao cấp. Điều này có nghĩa là một số huấn luyện viên Nhật Bản có cơ hội trực tiếp sang châu Âu thi đấu tại các giải chuyên nghiệp.

Theo số liệu chính thức từ Hiệp hội Bóng đá Nhật Bản, tính đến năm 2025, có tổng cộng 101.764 người có bằng huấn luyện các cấp S, A, B, C, D của Nhật Bản, trong đó có 609 người có bằng S - cấp cao nhất cho phép huấn luyện J League và đội tuyển quốc gia. Theo quy định, 609 người này tương đương với bằng Pro cấp cao nhất của AFC.

Trước đây, bằng Pro của AFC không thể chuyển đổi sang bằng Pro của UEFA. Nếu một huấn luyện viên châu Á muốn làm việc tại châu Âu, dù đã có bằng cấp cao nhất của AFC, vẫn phải tham gia khóa đào tạo cùng cấp tại châu Âu. Bản thân ông Miyamoto Tsuneyasu là một trong những "nạn nhân": sau khi có bằng B của Nhật Bản, ông muốn sang châu Âu thi lấy bằng A nhưng bị yêu cầu phải đào tạo lại từ bằng B của châu Âu. Cựu tuyển thủ Nhật Bản, hiện là giám đốc của câu lạc bộ J2 Jubilo Iwata, Fujita Toshiya, từng lang bạt châu Âu 10 năm, cũng từng công khai bày tỏ sự không hài lòng về điều này.

Tuy nhiên, bóng đá châu Âu vẫn là trung tâm của bóng đá thế giới, các giải đấu chuyên nghiệp châu Âu là đỉnh cao của bóng đá chuyên nghiệp. Người châu Á muốn chạm tới đỉnh cao đó thì vẫn phải tuân theo luật chơi châu Âu. Đây cũng là lý do tại sao các huấn luyện viên như trợ lý hiện tại của đội tuyển Nhật Bản Hasebe Makoto, cựu tiền đạo Okazaki Shinji, v.v., vài năm trước đã bắt đầu tham gia khóa đào tạo huấn luyện viên từ Đức. Mục đích của họ là có thể bắt đầu sự nghiệp huấn luyện tại châu Âu.

Hasebe Makoto dù tạm thời ở Nhật Bản để phục vụ đội tuyển quốc gia tham dự World Cup, nhưng quan hệ của anh vẫn thuộc đội U21 của Frankfurt. Trong khi đó, Okazaki Shinji hiện là huấn luyện viên trưởng của câu lạc bộ hạng 6 Đức Basara Mainz và tiếp tục tham gia khóa đào tạo huấn luyện viên của Liên đoàn Bóng đá Đức.

Tuy nhiên, hiện nay, bằng huấn luyện của AFC và UEFA cuối cùng đã được công nhận có điều kiện. Theo thông tin từ Chủ tịch Hiệp hội Bóng đá Nhật Bản Miyamoto Tsuneyasu, điều kiện UEFA mở ra chuyển đổi là: Huấn luyện viên có bằng Pro của Nhật Bản (tương đương bằng Pro của AFC), nếu đáp ứng điều kiện huấn luyện ở giải vô địch quốc gia hàng đầu (J1) trong ba năm hoặc từng huấn luyện đội tuyển quốc gia, thì có thể được công nhận tương đương với bằng Pro của UEFA.

Tuy nhiên, không phải tất cả huấn luyện viên có bằng Pro của AFC đều được UEFA công nhận. Chỉ có 12 quốc gia bao gồm Nhật Bản, Australia, Trung Quốc, Ấn Độ, Jordan, Hàn Quốc, Kuwait, Malaysia, Qatar, Ả Rập Saudi, UAE và Uzbekistan. Huấn luyện viên có bằng Pro hoặc S của các nước này, nếu đáp ứng một trong hai điều kiện trên, sẽ được UEFA công nhận và có tư cách huấn luyện tại châu Âu.

Được biết, Hiệp hội Bóng đá Nhật Bản đã thúc đẩy vấn đề này từ năm 2010, nhưng phải mất 16 năm mới hoàn thành. Như Miyamoto nói: "Môi trường để huấn luyện viên Nhật Bản thể hiện tài năng tại châu Âu đã sẵn sàng, điều này thật đáng mừng. Cuối cùng chúng tôi đã đứng trên vạch xuất phát."

Miyamoto nói rất thực tế, đây chỉ mới là vạch xuất phát. Theo thống kê của truyền thông Nhật Bản, mặc dù có hơn 600 huấn luyện viên có bằng Pro của Nhật Bản, nhưng số huấn luyện viên đáp ứng điều kiện được UEFA công nhận chỉ khoảng 60 người. Trong số 60 người này, ngoại trừ Moriyasu Hajime - người sẽ dẫn dắt đội tuyển Nhật Bản tham dự World Cup lần thứ hai liên tiếp, những người khác có mức độ nhận biết trên thế giới rất thấp. Ngay cả Moriyasu Hajime - người vừa đáp ứng điều kiện huấn luyện J1 trong 3 năm vừa dẫn dắt đội tuyển quốc gia, nếu thực sự bước lên sân khấu bóng đá chuyên nghiệp châu Âu, cũng khó có thể xếp hạng cao.

Các cầu thủ Nhật Bản đang dần được công nhận tại châu Âu. Trong những năm gần đây, Hiệp hội Bóng đá Nhật Bản cũng nhiều lần nhấn mạnh rằng việc đào tạo huấn luyện viên là ưu tiên hàng đầu trong giai đoạn tới, do đó chắc chắn sẽ thúc đẩy việc huấn luyện viên ra nước ngoài.

Theo tin đồn, nếu Moriyasu Hajime không tiếp tục dẫn dắt đội tuyển quốc gia sau World Cup lần này, có khả năng nhỏ ông sẽ mở ra tiền lệ cho huấn luyện viên Nhật Bản ra nước ngoài - dẫn dắt câu lạc bộ Sint-Truiden tại giải Bỉ. Giám đốc điều hành người Nhật của Sint-Truiden, Tateishi Takayuki, trước đây từng bày tỏ mong muốn mời Moriyasu về huấn luyện, vì ông cho rằng Moriyasu là "huấn luyện viên Nhật Bản duy nhất được biết đến tại châu Âu".

Sint-Truiden là câu lạc bộ có vốn đầu tư Nhật Bản, hiện có 8 cầu thủ Nhật Bản, CEO cũng là người Nhật, thậm chí đội cổ vũ chính thức Sint-Truiden Knights cũng gồm các cô gái Nhật Bản. Nhờ phong độ xuất sắc của các cầu thủ Nhật Bản như Taniguchi Sho (38 trận), Goto Keisuke (11 bàn thắng, 7 kiến tạo tại giải Bỉ), Kokubo Reo (38 trận thủng lưới 43 bàn, 9 trận giữ sạch lưới), Ito Ryotaro (10 bàn thắng, 6 kiến tạo tại giải Bỉ), câu lạc bộ lần đầu tiên trong lịch sử 100 năm sẽ tham dự cúp châu Âu vào mùa giải tới.

Theo thống kê, trong những năm gần đây, Sint-Truiden đã có tổng cộng 28 cầu thủ Nhật Bản thi đấu, bao gồm đội trưởng hiện tại của đội tuyển quốc gia Endo Wataru, Tomiyasu Takehiro, Kamada Daichi, Suzuki Zion, v.v. Hiện tại, đội trưởng của Sint-Truiden, Taniguchi Sho và tiền đạo chính Goto Keisuke cũng đã được triệu tập vào đội hình World Cup của Nhật Bản.

Vì vậy, trong bối cảnh ban đầu huấn luyện viên Nhật Bản khó có thể tạo dựng được chỗ đứng tại châu Âu, có lẽ sẽ phải sao chép kinh nghiệm phát triển của cầu thủ Nhật Bản tại châu Âu: trước tiên dựa vào vốn đầu tư Nhật Bản, sau đó dựa vào thành tích và danh tiếng xuất sắc để dần dần mở ra cục diện và thậm chí đứng vững.

Từ những năm 1990 với Miura Kazuyoshi cho đến ngày nay khi các cầu thủ tỏa sáng khắp châu Âu, bóng đá Nhật Bản đã mất 30 năm. Có lẽ sự trưởng thành của huấn luyện viên cũng không thể chỉ dựa vào một Moriyasu, một Hasebe hay Okazaki, mà có thể cần thêm 20 năm nữa.

Nhưng với kinh nghiệm quá khứ của bóng đá Nhật Bản, họ hoàn toàn có thể chờ đợi.