Khi biết Chelsea FC muốn chiêu mộ Alejandro Garnacho, cổ đông của Manchester United là Jim Ratcliffe đã không nhịn được cười.

Việc gọi Chelsea FC là “bao cát” của Ngoại hạng Anh nghe có vẻ hơi quá, nhưng khi nhìn lại những gì đã diễn ra trong vài tháng gần đây, nhận định đó lại không hề vô lý. Vấn đề không nằm ở vài trận thua riêng lẻ, mà là sự rối loạn mang tính hệ thống: ban lãnh đạo thiếu định hướng rõ ràng, thay huấn luyện viên một cách thiếu tinh tế, chiến lược chuyển nhượng hỗn loạn và văn hóa đội bóng dần suy thoái. Tất cả kết hợp lại đã biến một nhà vô địch châu Âu thành tâm điểm của sự chế giễu.

Trước tiên là câu chuyện quản trị. Mô hình do BlueCo vận hành đáng lẽ phải mang lại tư duy dài hạn và cách tiếp cận hiện đại, nhưng thực tế lại giống như một chuỗi thử nghiệm thiếu kiểm soát. Quyết định sa thải Enzo Maresca có thể còn gây tranh cãi, nhưng cách họ thực hiện lại bộc lộ rõ sự thiếu chuyên nghiệp. Một câu lạc bộ tầm cỡ như Chelsea không thể xử lý chuyện này theo kiểu vội vàng và thiếu tôn trọng như vậy mà không phải trả giá về mặt hình ảnh lẫn sự ổn định nội bộ.

Người kế nhiệm, Liam Rosenior, gần như phải tiếp quản một môi trường đã mất kiểm soát. Dù có tư duy chiến thuật, ông khó lòng triển khai trong bối cảnh hiện tại. Đội bóng thi đấu rời rạc, thiếu tổ chức, trong khi ngoài sân lại liên tục xuất hiện những tranh cãi không đáng có. Việc để Enzo Fernández ngồi dự bị liên tiếp có thể là nỗ lực tái lập kỷ luật, nhưng trong bối cảnh thành tích kém, nó lại càng làm nổi bật sự bất ổn bên trong.

Ở phía người hâm mộ, sự bất mãn cũng ngày càng rõ rệt. Khi các tổ chức cổ động viên công khai bày tỏ sự mất niềm tin vào ban lãnh đạo, đó không còn là vấn đề nhỏ. Một khi mối quan hệ giữa câu lạc bộ và người hâm mộ bị rạn nứt, quá trình tái thiết sẽ trở nên khó khăn hơn rất nhiều.

Tuy nhiên, điểm gây tranh cãi lớn nhất vẫn là chiến lược chuyển nhượng, đặc biệt là thương vụ Alejandro Garnacho với mức phí gần 50 triệu bảng. Xét về chuyên môn, Garnacho có tốc độ và khả năng đột phá, nhưng sự ổn định và khả năng ra quyết định vẫn còn hạn chế. Về mặt thái độ, anh từng gây nhiều tranh cãi trong thời gian khoác áo Manchester United, và việc bị bán đi đã phản ánh rõ những vấn đề đó.

Quan trọng hơn, thương vụ này cho thấy sự mơ hồ trong định hướng chiến lược. Behdad Eghbali từng nói về việc cần từ “8 đến 15 cầu thủ đẳng cấp thế giới”, nhưng phát biểu đó nghe giống khẩu hiệu hơn là một kế hoạch cụ thể. Bóng đá không phải là việc tích lũy số lượng cầu thủ giỏi, mà là xây dựng một hệ thống có cấu trúc rõ ràng và sự gắn kết lâu dài.

Vấn đề của Chelsea là họ đã chi tiêu rất nhiều nhưng không có hướng đi nhất quán. Các cầu thủ được mua về dưới nhiều huấn luyện viên khác nhau, phục vụ những triết lý khác nhau, dẫn đến đội hình cồng kềnh nhưng thiếu hiệu quả. Garnacho có thể chỉ là một ví dụ nữa của việc lặp lại sai lầm cũ.

Trong khi đó, quyết định chia tay cầu thủ này từ phía Manchester United không phải là ngẫu nhiên. Khi tác động tiêu cực của một cầu thủ bắt đầu vượt quá đóng góp chuyên môn, việc ra đi là điều hợp lý. Chelsea dường như đã bỏ qua bài học đó, chỉ nhìn vào tiềm năng mà không cân nhắc đầy đủ rủi ro dài hạn.

Đáng lo hơn nữa là cơ chế ra quyết định hiện tại. Không có một cấu trúc giám đốc thể thao rõ ràng, không có triết lý bóng đá ổn định, và quá nhiều người cùng tham gia vào quá trình quyết định. Kết quả là trách nhiệm bị phân tán và không ai thực sự chịu trách nhiệm cuối cùng.

Tóm lại, cuộc khủng hoảng của Chelsea không phải là một tai nạn nhất thời, mà là hệ quả tất yếu của những sai lầm tích lũy trong thời gian dài. Từ đỉnh cao châu Âu rơi xuống vị trí bị chế giễu, đó là một cú trượt dài nhưng hoàn toàn có thể lý giải.

Câu hỏi quan trọng nhất là liệu họ có nhận ra vấn đề hay không. Nếu vẫn tiếp tục chi tiêu mà không có định hướng rõ ràng, thì mọi lời nói về “tái thiết” sẽ chỉ là hình thức. Và trong một môi trường cạnh tranh khốc liệt như Ngoại hạng Anh, thời gian để sửa sai thực sự không còn nhiều.